खाईन तर तुपाशी!

  साहित्य:- १. मैदा:-३३० ग्रॅम (२.५ कप)  २. साखर:- ३०० ग्रॅम(१.५ कप)   ३.बेकिंग पावडर :- २.५ चहाचा चमचा ४. बेकिंग सोडा:- १/२ चहाचा चमचा ५. मीठ:- १/२ चहाचा चमचा ६. दही:- ३/४ कप(१७५ते  १८५ मिली )  ७. तेल :- १/२ कप (१२० मिली)  ८. लोणी:- १/४ कप (५० मिली)  ९. दूध:- २०० ते २५० मिली ( ३/४ ते १ कप)  १०. व्हॅनिला इसेन्स :-१ चहाचा चमचा कृती:- १. केकचा डबा आतून तेल लावून व पीठ भुरभुरवून अथवा खाल बटरपेपर लावून तयार ठेवावा. ओव्हन १६०°सेंटीग्रेडला १० मिनिटे तापवत ठेवावा.  २. मैदा, बेकिंग पावडर, बेकिंग सोडा व मीठ एकत्र करून घ्यावे.  ३. तेल, लोणी, दही, साखर व व्हॅनिला इसेन्स एकत्र करून चांगले फेटावे.  ४. वरील मिश्रणात मैद्याचे मिश्रण हळूहळू घालून ते सगळे एका दिशेने फिरवत एकत्र करावे. या मिश्रणात अंदाजे १ कप दूध घालून एकत्र करावे व तयार केलेल्या केकच्या डब्यात ते ओतावे.   ५. केकचा डबा गरम ओव्हनमधे १६०° सेंटीग्रेडला ठेवून चाळीस ते पंचेचाळीस मिनिटे केक भाजून घ्यावा.  तळटीप:- १. लोण्याचे आणि तेलाचे प्रमाण कमी जास्त करता येते. उन्हाळ्यात लोणी ...

साहित्य:- १. उकडलेले छोले १ वाटी  २. ताहिनी १ चमचा ३. मीठ १/४ चमचा ४. लसूण, मिरची, कोथिंबीर यांचे वाटण १/२ चमचा ५. चिली फ्लेक्स,  ६. ऑलीव्ह ऑईल :-  १ चमचा ७. लिंबाचा रस १/२ चमचा ८. बेसन/मसूर डाळीचे पीठ/रवा/तांदळचे  पीठ अंदाजे पाव चमचा ९. गरम मसाला:- १/२ चमचा १०. बेकिंग पावडर १/८ चमचा कृती:- उकडलेले छोले मिक्सरवर अथवा ठेचून घेऊन बारीक करून घ्यावेत. त्यात ईतर  सर्व साहित्य एकत्र करून पीठ मळून घ्यावे. त्या पिठाच्या छोट्या टिक्क्या करून त्यांना वरून थोडे तेल लावावे /स्प्रे करावे. एयरफ्रायर मधे ठेवून टिक्क्या १८०° सेंटिग्रेडला २० मिनिटे भाजून घ्याव्यात. 

ज्वारी आणि मसुराच्या पिठाचा ब्रेड साहित्य:- १. ज्वारीचे पीठ :- १ वाटी (~ १५० ग्रॅम) २. मसूराचे पीठ:- १/४ वाटी (~५० ग्रॅम्स) ३. मीठ-मसाला :- चिली फ्लेक्स, मिक्स्ड इटालियन हर्बस्, लसूणपूड, काळी मिरी पूड, मीठ.. अंदाजे दोन चमचे ४. चिया सीडस् आणि जवस:प्रत्येकी १/२ चमचा, मिक्सरवर जाडसर पूड करून. ५. इसबगोल:- दोन चहाचे चमचे ६. इन्स्टंट यीस्ट:- १/२ चहाचा चमचा ७. पीठ भिजवण्यासाठी दूध ८. ऑलिव्ह ऑईल :-.२ चहाचे चमचे ९. साखर:- १ चमचा कृती:- १. दोन्ही पिठे, मीठ-मसाला, सीड्स, साखर व यीस्ट व इसबगोल एकत्र करून कोमट दुधामधे  भिजवून व मळून तासभर झाकून ठेवले. २. तासाभराने फुललेले पीठ परत मळून घेतले व वरून ऑलिव्ह ऑईल लावून परत अर्धा तास झाकून ठेवले. ३. केक टिनला आतून तेल लावून घेतले.   ४. पिठाचा गोळा टिनमधे घालून पुन्हा झाकून अर्धा तास ठेवून दिला.  ५. एयर फ्रायरमधे १८०°ला २० मिनिटे ब्रेड भाजून घेतला.  क्रिमी डिप:- १. चीझ क्यूब १ २. काजू :- ७-८ ३. हिरवी मिरची:-१ ४. कोथिंबीर :- पाववाटी.  ५. दही:- १/२ वाटी ६. लसूण पूड १/४ चमचा ७. मीठ:- १/४ चमचा ८. साखर:-१/४ चमचा वरील सगळे पद...

साहित्य:- १. उकडलेले छोले १ कप २. मसुराचे पीठ १/२ कप ३. Olive oil २ चहाचे चमचे ४. चिया सीडस् २ चहाचे चमचे ५. कलौंजी २ चहाचे चमचे ६. लाल तिखट १ चहाचा चमचा ७. लसूण पूड १ चहाचा चमचा ८. हळद १/४ चहाचा चमचा ९. मीठ १/२ चहाचा चमचा १०. बेकिंग पावडर १/४ चहाचा चमचा  कृती:- १. उकडलेले छोले मिक्सरवर वाटून घ्या.  त्यामधे वरील सर्व पदार्थ घालून गोळा १५-२० मिनिटे भिजवून ठेवा.  २. बटरपेपरला थोडे तेल लावून त्यावर हा गोळा ठेवा. गोळा हाताने दाबून पातळ करा.  ३. ट्रे ओव्हनमधे ठेवून, १८०°फॅरनहाइटवर २०-२५ क्रॅकर्स भाजून घ्या. एखाद्या क्रिमी डिप मधे बुडवून खा!

सोलापूरच्या माझ्या बाल मैत्रिणीने , डॉक्टर सुनीता सुर्डी (पूर्वाश्रमीची नान्नजकर) हिने संगितलेला, करायला अगदी सोपा, रुचकर आणि आरोग्यदायी असा,  'शेपूची फळे'  हा  पदार्थ, मी आज करून बघितला. त्याची पाककृती आज सांगते.  साहित्य:- ज्वारीचे पीठ  मीठ  लसूण  शेपूची पेंडी फोडणीसाठीचे साहित्य   कृती  ज्वारीच्या पिठात मीठ व थोडा लसूण कांडून घालावा. पीठ घट्ट मळून घेऊन त्याचे छोटे गोल व चपटे गोळे बनवून घ्यावे. शेपू स्वच्छ धुवून बारीक चिरून घ्यावा. चाळणीला तेल लावून त्यावर १ थर गोळे ठेवून त्यावर शेपूचा थर घालावा. हि चलनी उकळत्या पाण्याच्या पातेल्यावर ठेऊन या गोळ्यांना चांगली दणदणून वाफ काढून घ्यावी. नंतर थोडी फोडणी घालून तसेच खावे किंवा परतून घेतले तरी चालते. शेपूच्या ऐवजी इतरही पालेभाज्या घालता येतात. आज मी मेथी घालून फळे केली होती. सुनीताने सांगितल्याप्रमाणे फोडणीत मोहरी, हिंग, हळद अशी फोडणी केलीच होती. पण त्या फोडणीत थोडेसे तीळ घातल्यामुळे अजूनच चवदार लागली.    डायटींग वगैरेचा विचार न करता, लोखंडी तव्याव...

साहित्य:- १. मैदा १०० ग्रॅम  २. चक्का:- १०० ग्रॅम ३. मीठ चवीनुसार  ४. मसाले:- जिरे, ओवा, काळीमिरी, इटालियन हर्बस्, रोजमेरी, कलौंजी,लसूणपूड,लाल/हिरवी मिरची... आवडीनुसार घालावेत.  कृती :- १. मैदा व चक्का, चवीपुरते मीठ व  आवडीनुसार मसाले एकत्र करून मळून घ्यावे. पीठाचा गोळा घट्ट असला पाहिजे. त्यासाठी मैदा व चक्क्याचे प्रमाण कमी जास्त करून घट्ट गोळा मळून घ्यावा.  २. या गोळ्याच्या पातळ पोळ्या लाटून त्या पोळीला वरून जरा टोचे मारावेत. पोळीचे हव्या त्या आकाराचे तुकडे कापून घ्यावेत.  ३. ओव्हन १८० डिग्री फॅरनहाइईटला पाच मिनिटे गरम करून घ्यावा.  ४. गरम ओव्हनमधे क्रॅकर्स  अंदाजे १० मिनिटे भाजून घ्याव्यात.  ५. बाहेर काढून वर हवे ते टॉपिंग घालून खाव्यात. मी चीझ आणि चिली सॉस घालून केल्या होत्या. 

साहित्य:- १. पिकलेली केळी :- २ ते तीन २. लोणी:- २०० ग्रॅम ३.साखर:- १५० ते  १७५ ग्रॅम ४. कणीक:- २०० ग्रॅम ५. बेकिंग पावडर :- चहाचा १ चमचा ६. दालचिनी पूड:- चहाचा १ चमचा ७. जायफळाची पूड:- चहाचा अर्धा चमचा ८.  सुंठपूड:- चहाचा अर्धा चमचा ९. मीठ:- चहाचा अर्धा चमचा १०. बदामाचे तुकडे:- अर्धा वटी ऐच्छिक  कृती:- १. लोणी व साखर फेटून घेतले.  २. केळी सोलून घेऊन त्याचा लगदा करून घेतला. तो लगदा लोणी व साखरेत मिसळला.  ३. कणीक, मीठ, बेकिंग पावडर, दालचिनी पूड, जायफळपूड, सुंठ असे सगळे कोरडे पदार्थ एकत्र करून घेतले.  ४. कोरड्या पदार्थांचे मिश्रण थोडे थोडे करत केळी+लोणी+साखरेच्या मिश्रणात घालून, कणीक मळून घेतली.  ५. ओव्हन पाच-सात मिनिटे १८०सेंटिग्रेडवर गरम करून घेतला.  ६. बिस्कीटाच्या मिश्रणाचे छोटे छोटे गोळे करून ते ट्रेनमधे घालून साधारण ३० मिनिटे भाजून घेतले.  तळटीप:- १.साखर आपल्या आवडीनुसार व केळ्याच्या गोडीचा अंदाज घेऊन कमी-जास्त करण्यास हरकत नाही. २. स्वादासाठी वेलदोडा, कॉफी, कोको असे इतर पदार्थ वापरता येतील.  ३. बदामाचे ऐवजी काजूचे तीकडे, ...

सोलापूरला माझ्या माहेरी, अनसुयाबाईं चितापूरकर नावाच्या एक बाई सणावाराला स्वयंपाक करायला यायच्या. त्यांच्या हातचे बरेच पदार्थ उत्कृष्ट असत. त्यांचा नवरा आचारी होता. त्यामुळे  इतरवेळी त्या लग्नाचा स्वयंपाक करायच्या. त्यांच्या हातचा मसालेभात अगदी खास असायचा.  अनसुयाबाईंचे मसालेभाताचा प्रमाण:-.  साहित्य - धने :- १ वाटी साधे जिरे:-१/४ वाटी दालचिनी:- ५-६ काड्या लवंगा:-१०-१२ शहाजिरे:-१ चमचा कृति:- धने कोरडे, हलके भाजून घ्यावेत. धने भाजून होत आले की त्यात साधे जिरे घालून अगदी थोडावेळ धने-जिरे एकत्र भाजावेत. त्यानंतर गॅस बंद करून त्यात लवंगा, शहाजिरे व दालचिनी घालून, सगळे मिश्रण थंड करावे.  थंड झालेले मसाल्याची बारीक पूड करून घ्यावी.  १ वाटी तांदूळासाठी वरील मसाला २ चहाचे चमचे भरून घालावा.  तांदूळ धुवून फडक्यावर निथळून ठेवावेत. तेलाची फोडणी करून त्यात तमालपत्र, आवडीप्रमाणे हिरवी/लाल मिरची घालावे. निथळलेला तांदूळ फोडणीमधे चांगला परतून घ्यावा. तांदळाच्या दुप्पट आधण घालून, त्यात मीठ, तयार केलेला मसाला घालून, झाकण ठेवून भात वाफवून घ्यावा.  मसालेभात वाढताना त्यावर भ...

साहित्य:-  पारीसाठी:- मैदा  १ कप तूप पाव  वाटी मीठ चिमूटभर पाणी सारणासाठी:- खवा पाव किलो रवा पाववाटी  पिठी साखर दीड वाटी सुळे खोबरे कीस १ वाटी खसखस चार चहाचेर चमचे बडीशोप १ चहाचा चमचा बदाम काप पाव वाटी वेलदोड्याची पुड १ चमचा कृती :- पारी:- मैद्याला तूप लावून घ्यावे. साधारण मूठ वळेल इतपत तूप घालावे. मैद्यात चिमूटभर मीठही घालावे. पाणी घालून मैदा घट्ट भिजवून ठेवावा. सारण:- खसखस व बडिशोप भाजून घेऊन पूड करून घ्यावी. खवा हलका परतून घ्यावा बदामाचे काप तुपावर परतून घ्यावेत रवा तुपावर भाजून खाव्यावर घालून ठेवावा त्यात साखर, सुके खोबरे, खसखस व बडिशोपेची पूड, वेलदोड्याची पूड घालून एकत्र करावे. मैद्याची जाडसर पारी वाटून त्यात सारण भरावे.  गुजियांना मुरड घालून बंद कराव्यात. मंद आचेवर तेलामधे तळून घ्याव्यात. 

चण्याच्या डाळीचे किंवा बेसनाचे अनेक पदार्थ आपण घरी करतो. परवा सहज बोलता बोलता माझ्या वडिलांना गोळ्याच्या सांबाराची आठवण झाली.  त्यानंतर त्यांनी त्यांच्या लहानपणीची आठवण मला सांगितली.   त्यांच्या लहानपणी, त्यांच्या घरामधे स्वयंपाकाला येणाऱ्या गंगुबाई नावाच्या  स्वयंपाकीण बाईंचे माझे वडील विशेष लाडके होते म्हणे. गंगुबाईंनी गोळ्याचे सांबर केले की त्या खास माझ्या वडिलांसाठी, सांबारात एकच गोळा मोठय़ा आकाराचा करायच्या आणि वडिलांना अगदी प्रेमाने तो वाढायच्या. लहानपणी इतक्या छोट्या गोष्टीचेही किती अप्रूप असते नाही? वडिलांनी आज त्यांच्या वयाच्या नव्वदीतही ती खास आठवण मनांत कुठेतरी जपून ठेवलेली आहे.  बरेच दिवसांत मी गोळ्याचे सांबर केले नव्हतेच. वडिलांनी आठवण करून दिली म्हणून मीही गोळ्याचे सांबर करायचे ठरवले. माझ्या आजीने सांगितलेली आणि मी उतरवून घेतलेली ही  पाककृती आज लिहून काढली. साहित्य:-  गोळ्यांसाठी- चण्याच्या डाळीचा भरडा -१ वाटी   चण्याच्या डाळीचे पीठ- १/२ वाटी   मीठ- अंदाजाने, चवीपुरते  हिंग- अंदाजाने, चिमूट...